Tarımsal İşletmelerde Güneş Enerjisi Yatırımı Öncesi Neler Değerlendirilmeli?

Güneş enerjisi santrali (GES), tarımsal işletmelerde enerji maliyetini düşürmek için sık tercih edilen bir yatırımdır. Ancak aynı kurulu güce sahip iki GES, farklı işletmelerde çok farklı sonuç verebilir. Belirleyici olan, üretilen enerjinin ne zaman ve nerede kullanılacağı, sahanın koşulları ve işletmenin gelecekteki ihtiyacıdır. Bu yazıda GES kararından önce değerlendirilmesi gereken başlıkları anlatıyoruz.

İşletmenin karşılaştığı risk: Üretim ile tüketimin örtüşmemesi

GES boyutlandırmasını yalnız yıllık toplam tüketime dayandırmak, saatlik üretim-tüketim uyumsuzluğunu gizleyebilir. Güneş üretimi günün saati, mevsim, hava ve saha koşullarına göre değişir. İşletmenin tüketimi ise farklı saatlerde yoğunlaşabilir:

• Süt sığırı işletmeleri: Sağım ve süt soğutma yükü sabah erken ve akşam saatlerinde artar.
• Kanatlı işletmeleri: Havalandırma ve ısıtma yükü günün ve mevsimin farklı zamanlarında yoğunlaşır.
• Sulama yapan işletmeler: Pompa çalışma saatleri güneş üretimiyle örtüşebilir; ancak sulama ihtiyacı, su kısıtları ve tarımsal koşullar bu zamanlamayla birlikte değerlendirilmelidir.

Üretim ile tüketim örtüşmediğinde, fazla üretimin nasıl değerlendirileceği (şebekeye verme, mahsuplaşma, depolama) yatırımın geri dönüşünü doğrudan belirler.

Önceden izlenmesi gereken veriler

1. Tüketimin zamanı

• En az 12 aylık elektrik faturaları
• Mümkünse saatlik tüketim verisi (sayacınız uygunsa dağıtım şirketinden alınabilir ya da ölçüm cihazıyla toplanabilir)
• En yüksek yükün oluştuğu saatler ve bu yükü oluşturan ekipmanlar

2. Saha koşulları

• Çatı uygulaması: Çatının taşıma kapasitesi, yönü, eğimi ve kalan kullanım ömrü. Hayvan barınaklarında amonyak ve nem, montaj elemanlarında korozyona yol açabilir; malzeme seçimi buna göre yapılmalıdır.
• Arazi uygulaması: Arazinin niteliği ve imar durumu, gölgelenme, zemin koşulları, tarımsal kullanımla çakışma.
• Şebeke: Bağlantı noktasına mesafe, trafo kapasitesi ve bölgedeki bağlantı kapasitesi.
• Toz ve bakım: Yem hazırlama ve toprak işleme kaynaklı toz, panel verimini düşürür; temizlik ve bakım erişimi planlanmalıdır.

3. Büyüme hedefleri

• Önümüzdeki yıllarda hayvan sayısı, sağım sistemi, soğutma ya da sulama kapasitesi artacak mı?
• Biyogaz gibi başka bir enerji yatırımı düşünülüyor mu? GES ve biyogaz birbirini tamamlayabilir; biyogaz tarafında hammadde sürekliliği, bakım duruşları ve çalışılabilir güç aralığı ayrıca modellenmelidir.
• Gelecekte elektrikli araç ya da ekipman kullanımı planlanıyor mu?

Sorun büyümeden alınabilecek önlemler

• Saatlik tüketim profili çıkarın: Yıllık toplam tüketim, doğru boyutlandırma için tek başına yeterli değildir.
• Yükü üretim saatlerine kaydırın: Sulama, su pompalama, yem hazırlama gibi zamanlaması esnek işler gündüz saatlerine alınabilir.
• Mevzuatı erken netleştirin: Lisanssız üretim, mahsuplaşma ve bağlantı koşulları zaman içinde değişmektedir. Yatırım kararından önce güncel düzenlemeleri ve dağıtım şirketinin koşullarını kontrol edin. [Kaynak]
• Büyümeye pay bırakın: İnverter, pano ve bağlantı altyapısını ileride kapasite eklemeye uygun seçin.
• Ölçüm altyapısı kurun: Kurulumdan sonra üretim ve tüketimi ayrı ayrı izlemek, performans kaybını ve gereksiz tüketimi erken gösterir.

Temsili hesap ve senaryo

Temsili senaryo (gerçek işletme verisi değildir, yöntemi göstermek için hazırlanmıştır):

Bir süt sığırı işletmesinin günlük elektrik tüketimi ortalama 400 kWh. Saatlik veriler incelendiğinde, tüketimin yalnızca yaklaşık %35’inin (140 kWh) 10:00–16:00 arasında, yani güneş üretiminin en yüksek olduğu saatlerde gerçekleştiği görülüyor. Sistem yıllık toplam tüketime göre boyutlandırılırsa, üretimin önemli bir kısmı anlık olarak kullanılamaz ve değeri mevzuattaki mahsuplaşma koşullarına bağlı kalır. İşletme; yem karıştırma ve su pompalama işlerini öğle saatlerine kaydırarak, gündüz tüketimini artırmayı ve sistemi bu yeni profile göre boyutlandırmayı değerlendiriyor.

Element Ecosystem bu süreçte nasıl katkı sağlar?

Element Ecosystem, enerji sistemleri kapsamındaki GES santral kurulumu hizmetinde yatırımı tüketim zamanı, saha koşulları ve gelecekteki kapasite ihtiyacı üzerinden değerlendirir. Enerji ve otomasyon altyapısı hizmeti, gereksiz tüketimi ve ekipmanın çalışma koşullarını görünür kılan ölçüm sistemleri kurar. Biyogaz ve karbon kredisi potansiyeli de aynı değerlendirmeye dahil edilebilir.

İlgili yazılar